O WBN

Wirtualna Biblioteka Nauki (WBN) to program zakupu i udostępniania światowych zasobów wiedzy w postaci elektronicznych czasopism, książek i baz danych dla polskich instytucji akademickich i naukowych. Program jest dofinansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego i realizowany w większości przez ICM. W ramach WBN kupowany jest dostęp do zasobów na serwerach wydawców w ramach corocznie odnawianych licencji, ale duża część zasobów jest na bieżąco archiwizowana na serwerze Infona w ICM, który zapewnia możliwość bezterminowego korzystania z archiwów w przypadku czasowej lub trwałej utraty dostępu do serwerów wydawców, w szczególności w przypadku niekontynuowania licencji.

Początki WBN sięgają lat 1996-7, kiedy przy finansowym wsparciu Komitetu Badań Naukowych w ICM zostały uruchomione krajowe serwery chemicznych baz danych Beilstein i Gmelin, bazy abstraktowej Medline oraz – jednej z pierwszych na świecie – bazy pełnotekstowej Ovid Biomedical Collections zawierającej wtedy kilkadziesiąt wiodących czasopism biomedycznych oraz czasopisma Science i Nature. Zasoby te zostały udostępnione początkowo dla kilkunastu największych uczelni oraz kilku instytutów naukowych na zasadzie tzw. licencji konsorcyjnych, których koszty są częściowo pokrywane przez instytucje uczestniczące. Zakres zasobów oraz liczba odbiorców WBN zwiększały się stopniowo do ponad 3 tysięcy czasopism oraz ponad 100 uczelni i instytutów naukowych w kraju w roku 2009. W roku 2010 MNiSW wprowadziło pełne finansowanie wybranych zasobów na zasadzie tzw. licencji krajowych, z których mogą korzystać bezpłatnie wszystkie państwowe i prywatne szkoły wyższe oraz wszystkie niekomercyjne jednostki naukowe, w tym jednostki PAN i badawczo-rozwojowe.

Obecnie WBN umożliwia dostęp do pełnych kolekcji czasopism kilkunastu najważniejszych światowych wydawnictw naukowych, zawierających łącznie ponad 8 tysięcy tytułów bieżących, z czego ok. 5 tysięcy dostępne jest w ramach licencji krajowych Elsevier, Springer i Wiley z prawem krajowej archiwizacji. W ramach licencji krajowych zakupiono także ok. 30 tysięcy e-książek oraz ponad 10 tysięcy tomów serii książkowych, a dalsze 86 tysięcy e-książek Springera jest obecnie dostępnych testowo. Na zasadzie licencji krajowych dostępne są także czasopisma Science i Nature, platforma Ebsco agregująca czasopisma różnych wydawców oraz bazy abstraktowo-bibliometryczne Web of Science i Scopus wraz z dodatkowymi narzędziami analitycznymi InCites i SciVal. Obok licencji krajowych w ramach WBN dofinansowywane są licencje konsorcyjne na dostęp do miedzynarodowych kolekcji czasopism ACS, AIP, APS, CUP, Emerald, IEEE, IOP, LWW, NPG, OUP i T&F; chemicznych baz danych Reaxys i CAS SciFinder; ekonomicznych baz danych EMIS, Passport i OECD oraz platform JSTOR, Knovel i Proquest agregujących czasopisma lub książki naukowe pochodzącące od różnych wydawców.

W ramach WBN od 2010 r. finansowany jest także krajowy program publikowania otwartego Springer Open Choice dla polskich autorów oraz od 2014 r. udział Polski w międzynarodowym programie publikowania otwartego Scoap3. Pod koniec 2018 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wyrażając w liście do Uniwersytetu Warszawskiego zamiar finansowania licencji krajowych na rok 2019 zaznaczył jednocześnie, że warunki realizacji tego zadania powinny „odnosić się do zmian zachodzących w związku z wprowadzeniem Planu S oraz opierać się na międzynarodowych rozwiązaniach i kierunkach”. Wspomniane zmiany i rozwiązania zostały już uwzględnione w licencji na czasopisma Springer 2019-2021 (model Compact) oraz częściowo w licencji na czasopisma Elsevier 2019-2021.

Szczegółowe informacje o WBN znajdują się na stronach licencje, zasady zakupu licencji, zasady korzystania z licencji oraz zgłoszenia do WBN. Wejścia do serwerów zasobów znajdują się na stronie Zasoby. Dostępna jest także krótka prezentacja o WBN.


Ostatnia aktualizacja: 07.05.2019